Blijven we prikken?

Het magervleespercentage van vleesvarkens wordt in Nederlandse slachterijen bepaald met behulp van de Hennessy Grading Probe (HGP) en vormt, naast gewicht en type, de belangrijkste graadmeter voor de classificatie van het varkenskarkas. De nu bij ons in gebruik zijnde HGP-2 is verouderd en wordt niet meer geleverd, zodat is besloten om nieuwe apparaten te testen.

In de EU-lidstaten moet de slachtkwaliteit van vleesvarkens volgens de Europese classificatieverordening worden vastgesteld op basis van het percentage mager vlees. Nationaal is dit vastgelegd in een verordening van het Productschap Vee en Vlees. Dit percentage mager vlees moet met speciaal daartoe ontwikkelde meetapparaten worden bepaald. De Europese Commissie moet deze apparaten goedkeuren. Deze verplichting geldt voor elke lidstaat afzonderlijk.
 
MAGERVLEESPERCENTAGE
Het magervleespercentage wordt in Nederland nu nog bepaald met de Hennessy Grading Probe (HGP) en vormt, naast gewicht en type, de belangrijkste graadmeter voor de classificatie van het varkenskarkas. Deze classificatie vormt de basis voor de uitbetaling aan de producent en voor het vermarkten van het karkas in alle landen van de EU.
Het magervleespercentage wordt geschat met behulp van een formule, die in Nederland in de HGP is ingebouwd. De HGP meet de vlees- en spekdikte tussen de 3e en 4e rib, 6 centimeter uit de mediaan. De voorspellingsformule kan met statistische methoden worden berekend uit gegevens van het volgens de EU-referentiemethode uitsnijden van 120 varkenskarkassen. Ook is toegestaan 50 karkassen uit te snijden en in de overige 70 karkassen het vleespercentage te bepalen met behulp van een CT-scan.

UITSNIJPROEVEN
De nu bij ons in gebruik zijnde HGP-2 is verouderd en wordt niet meer geleverd, zodat is besloten om nieuwe apparaten te testen en te onderwerpen aan een uitsnijproef, omdat de huidige schattingsformule niet geschikt is voor de nieuwe apparatuur.
Het noodzakelijke onderzoek, dat bestaat uit begeleiding, evaluatie en validatie van de apparatuur alsmede opstelling van schattingsformules voor het bepalen van het vleespercentage voor een gelt, beer of borg, wordt uitgevoerd door Livestock Research van Wageningen UR.
De apparatuur, waarvoor dit onderzoek wordt uitgevoerd, betreft de HGP-7 als opvolger van de HGP-2 van het Nieuw-Zeelandse Hennessy Grading Systems, de CGM (Capteur Gras Maigre) van de Franse fabrikant Sydel en de Image-Meater van CSB-System. Beide eerstgenoemde apparaten zijn priktoestellen; de Image-Meater werkt met behulp van een non-invasieve beeldanalyse.
Na goedkeuring van de thans lopende uitsnijproefresultaten door het EU Management Committee for Pig Meat kan de goedgekeurde apparatuur in principe worden geïmplementeerd.

HGP-7
De Hennessy Grading Probe 7 is uitgerust met een sonde, een fotodiode en een fotodetector. De sonde heeft een diameter van 5,95 millimeter en loopt aan de top uit op een puntvormig mesblad, waarvan het breedste gedeelte 6,3 mm breed is. De fotodiode van het Siemens LED type LYU 260-EO en de fotodetector type 58 MR hebben een meetbereik van 0 tot 120 millimeter.
De meetwaarden worden omgerekend in een schatting van het magervleesaandeel door de HPG 7 zelf en door een daaraan gekoppelde computer. Het magervleesaandeel van een geslacht varken wordt berekend aan de hand van de formule: Y = 62,56600 - 0,85013 × F2 + 0,16150 × M2, waarbij Y = het geschatte percentage mager vlees van het geslachte varken; F2 = de spekdikte (met inbegrip van het zwoerd) in millimeter, gemeten tussen de derde- en de vierdelaatste rib op 6 cm van de slachtlijn en M2 = de dikte van het magere vlees in mm, gemeten tussen de derde- en de vierdelaatste rib op 6 cm van de slachtlijn. Deze formule is geldig voor geslachte varkens met een gewicht tussen 50 en 110 kg.

CGM 01-A
De Capteur Gras/Maigre, versie 01-A, van Sydel is voorzien van een Sydel hogedefinitiesonde met een diameter van 8 mm, een infraroodfotodiode (Honeywell) en twee fotoreceptoren (Honeywell). Het meetbereik ligt tussen 0 en 95 mm. De meetwaarden worden door het CGM-apparaat zelf omgerekend in een schatting van het percentage mager vlees.
Het aandeel aan mager vlees van een geslacht varken wordt berekend aan de hand van de formule: Y = 63,20 – 0,334 G1 – 0,427 G2 + 0,144 M2, waarbij Y = geschat percentage mager vlees van het geslachte varken; G 1 = spekdikte (met inbegrip van het zwoerd), gemeten tussen de op twee na laatste en de op drie na laatste lendenwervel op 8 cm van de dorsale middellijn loodrecht op het zwoerd in mm; G2 = spekdikte (met inbegrip van het zwoerd), gemeten tussen de op twee na laatste en de op drie na laatste rib op 6 cm van de dorsale middellijn parallel aan die middellijn in mm en M2 = spierdikte, gemeten tussen de op twee na laatste en de op drie na laatste rib op 6 cm van de dorsale middellijn parallel aan die middellijn in mm. De formule is geldig voor geslachte varkens met een gewicht tussen 45 en 125 kg.

CSB IMAGE-MEATER
De CSB Image-Meater bestaat uit een videocamera, een PC met een beeldanalysekaart, een scherm, een printer, een besturingsmechanisme, een meetmechanisme en interfaces. De 11 variabelen van de Image-Meater worden allemaal op de scheidingslijn gemeten. De gemeten waarden worden door een centrale eenheid omgezet in een schatting van het magervleesaandeel.
Het magervleesaandeel van het geslachte varken wordt berekend aan de hand van de formule Y = 64,40 – 0,129 G – 0,187 MG – 0,068 VaG + 0,003 VbG – 0,368 EG + 0,036 V + 0,032 MV – 0,024 VaV + 0,034 VbV – 0,024 VcV + 0,022 VdV, waarbij Y = het geschatte aandeel mager vlees van het geslachte varken; G = de volgens de ZP-methode berekende spekdikte: de minimale spekdikte (met inbegrip van het zwoerd) over de musculus gluteus medius in mm; MG = de gemiddelde spekdikte over de musculus gluteus medius in mm; VaG = de gemiddelde spekdikte over lendenwervel ‘a’ in mm; VbG = de gemiddelde spekdikte over lendenwervel ‘b’ in mm; EG = de gemiddelde spekdikte van de buitenste subcutane vetlaag over de lendenwervels ‘a’ tot en met ‘d’ in mm; V = de volgens de ZP-methode berekende spierdikte: de minimale spierdikte tussen het voorste uiteinde van de musculus gluteus medius en het dorsale deel van het mergkanaal in mm; MV = de gemiddelde spierdikte over de lendenspier en de musculus gluteus medius in mm; VaV = de gemiddelde spierdikte over lendenwervel ‘a’ in mm; VbV = de gemiddelde spierdikte over lendenwervel ‘b’ in mm; VcV = de gemiddelde spierdikte over lendenwervel ‘c’ in mm en VdV = de gemiddelde spierdikte over lendenwervel ‘d’ in mm. De formule is geldig voor geslachte varkens met een gewicht tussen 45 en 125 kg,

EIND DEZE MAAND
Beleidsmedewerker Henk Bekman van het Productschap Vee en Vlees verwacht dat de resultaten van de verschillende proeven met de classificatie-apparaten eind deze maand beschikbaar komen. ,,Deze worden eerst hier besproken en gaan dan naar Brussel. Als we er van uitgaan dat ook daar geen gekke dingen gebeuren, kan de Nederlandse varkenssector voor de classificatie straks gebruik maken van 3 systemen. De praktijk zal zijn dat de sector een keuze maakt voor één uniform systeem.”

Volautomatisch classificeren
CSB-System zette 25 jaar geleden de eerste schreden op het terrein van de varkensclassificatie met de CSB-Ultrameater, die was gebaseerd op ultraviolette straling en in diverse Europese landen tot het jaar 2003 is ingezet. Opvolger was in 2004 de Image-Meater, die is gebaseerd op non-invasieve beeldanalyse van het varken.
Een positioneringsysteem zorgt er voor dat de varkenskarkassen steeds exact 1 meter voor de camera stilhangen, zodat een optimale beeldregistratie plaatsvindt.
Om stilstand bij storing te voorkomen, is de Image-Meater uitgerust met een tweede camera. Een krachtig softwareprogramma registreert de op beeld vastgelegde varkensvleesdelen nauwkeurig, identificeert de structuren en brengt de meetgegevens in beeld. Met de Image-Meater kan ook de handelswaarde van deelstukken exact worden bepaald.
,,De ongeveer 2 meter lange en 1,5 meter brede Image-Meater neemt weinig kostbare productieruimte in beslag en kan gemakkelijk worden geïntegreerd in een bestaande slachtlijn,” licht Paul Nass, algemeen directeur CSB-System Benelux, desgevraagd toe. De Image-Meater kent bovendien een volautomatische versie met een verwerkingscapaciteit tot 1500 varkens per uur.
,,In de module Archivering van het CSB-System kunnen grote hoeveelheden door de Image-Meater verzamelde data centraal en overzichtelijk worden opgeslagen. Op deze wijze zijn alle relevante gegevens gedocumenteerd en dat waarborgt dus tevens een optimale transparantie en een waterdichte traceerbaarheid.”