Scherper dan het mes

Bij meer dan de helft van de slachterijen en vleesverwerkende bedrijven is er iets mis op veiligheidsgebied, zo concludeerde de Arbeidsinspectie vorig jaar op basis van inspecties. Vooral  onveilige snij- en zaagmachines leveren volgens de Arbeidsinspectie gevaarlijke situaties op. Ook wordt regelmatig risicovol gewerkt met vlijmscherpe messen. Willem Dijkhuizen, sociaal secretaris van de PVE, onderstreept deze onderzoekconclusies, maar
ze behoeven volgens hem enige nuancering. ,,De Arbeidsinspectie heeft ook gekeken naar kleine overtredingen, zoals dingen die tijdens schoonmaakwerk niet helemaal goed gaan. Aan ernstige gevallen moet echter in elk geval een halt worden toegeroepen. Het aantal bedrijven dat in overtreding is, daalt de laatste jaren gelukkig drastisch. Zo was het percentage ‘overtreders’ in 2003 nog 75% en 2005 was dit al gedaald tot 61%.”

De conclusie van de Arbeidsinspectie dat de vleesverwerkende industrie een gevaarlijke sector is om in te werken, stond vorig jaar centraal in een vurige discussie. Zo kraakte John Klijn, bestuurder van FNV Bondgenoten, kritische noten in het televisieprogramma Nieuwsuur, waarin ook enkele productiemedewerkers anoniem hun ongenoegen uitten over de onveiligheid binnen hun bedrijf. ,,Het is een sector die niet of nauwelijks investeert in mensen en veiligheid, maar de focus legt op productie, tempo en kosten drukken,” zo luidde Klijn’s oordeel.

PERMANENTE CONTROLE
Een door de Centrale Organisatie voor de Vleessector (COV) fel bestreden mening. De Nederlandse vleesindustrie is zich volgens algemeen secretaris Richard van der Kruijk wel degelijk bewust van de risico’s die het werken in slachterijen en vleesverwerkende bedrijven met zich meebrengt. ,,De branche verricht voortdurend inspanningen op dat vlak en werkt er hard aan om de bewustwording te vergroten en het aandachtsgebied van goede arbeidsomstandigheden in de bedrijfsvoering stevig in te bedden.
Het werken in vleesbedrijven staat onder permanente controle van overheidsdiensten zoals de nVWA en de Arbeidsinspectie. Onderzoek van de Arbeidsinspectie in 2009 spreekt van verbeteringen in de situatie van werknemers en van een forse daling van de percentages overtredingen van de regels.”

ERNSTIG LETSEL
Willem Dijkhuizen, sociaal secretaris van de Productschappen Pluimvee Vlees en Eieren (PVE), schaart zich desgevraagd achter de mening van de COV over de inspanningen van de vleessector op veiligheidsgebied
,,In haar bevindingen benadrukt de Arbeidsinspectie dat de vleesverwerkende industrie serieus werk maakt van de arbeidsomstandigheden, maar dat de veiligheid nog wel sterk moet verbeteren,” benadrukt Dijkhuizen. ,,Vooral door onveilige machines en vlijmscherpe messen ontstaan vaak gevaarlijke situaties. Zo kunnen snij- en zaagmachines met openstaande beschermkappen leiden tot ernstig letsel aan vingers en handen. Werknemers, die met scherpe messen werken, staan vaak te dicht op elkaar of gebruiken geen handschoenen, steekschorten of armbescherming.
Met de online Arbocatologi Arbocatalogus-vlees.nl, Arbocatalogus-vleeswaren.nl en Arbocatalogus-pluimvee.nl worden werkgevers en werknemers gewezen op het belang van veilige arbeidsomstandigheden. In de Arbocatalogi wordt speciale aandacht besteed aan mes- en machineveiligheid. Onderwerpen die ook centraal staan in de huidige communicatiecampagne.
De informatiepakketten voor deze campagne zijn samengesteld in samenwerking met de vakbonden, de Centrale Organisatie voor de Vleessector, de Productschappen Vee, Vlees en Eieren (PVE), de Vereniging voor de Nederlandse Vleeswarenindustrie (VNV) en NEPLUVI. Binnenkort krijgen alle directies, arbocoördinatoren en P&O-ers een nieuwe oproep om aan de campagne mee te doen. Zij kunnen gratis campagnematerialen bestellen, zoals broekzakboekjes met veiligheidstips voor productiemedewerkers en posters.”

ARBOCONVENANT RSI
Het eerste fundament voor de huidige drie Arbocatalogi is volgens Dijkhuizen gelegd met het Arboconvenant RSI, dat werkgevers en werknemers in 2007 met het ministerie van Sociale Zaken hebben afgesloten. ,,Dit convenant, bedoeld om het probleem van rsi gezamenlijk aan te pakken, was geen onverdeeld succes. Het was echter wel de eerste keer dat er branchebreed werd nagedacht over de vraag hoe de arbeidsomstandigheden binnen de vleesindustrie kunnen worden verbeterd.
In 2008 veranderde de Arbowet en moesten sectoren voortaan zelf beleidsregels afspreken op arbogebied. Samen met werkgevers en werknemers hebben de PVE naar aanleiding hiervan de Arbocatalogi voor vlees, vleeswaren en pluimvee opgesteld. Deze Arbocatalogi zijn separaat aan de Arbeidsinspectie voorgelegd. De Arbeidsinspectie heeft zonder wijzigingen haar goedkeuring hieraan verleend.”

GOEDE PRAKTIJKEN
De internetcatalogi, die voortdurend up-to-date worden gehouden aan de hand van de nieuwste ontwikkelingen op arbogebied, bevatten zowel door de Arbeidsinspectie getoetste veiligheidsrichtlijnen als ‘goede praktijken’, die laten zien hoe specifieke bedrijven succesvol omgaan met arbeidsomstandigheden. Terwijl de richtlijnen aangeven waaraan bedrijven verplicht moeten voldoen, vormen de goede praktijken een aanzet om zaken op veiligheidsgebied beter aan te pakken. De bedoeling is dat de goede praktijken in de nabije toekomst worden omgezet in door de Arbeidsinspectie goedgekeurde veiligheidsrichtlijnen.
Dijkhuizen: ,,Met een werkgroep van werkgevers en werknemers verdiepen we ons voortdurend in belangrijke veiligheidsthema’s. Zo houden wij ons op dit moment bezig met het thema werkdruk, waarbij we kiezen voor een wetenschappelijke benadering. Zo zijn we inmiddels tot de conclusie gekomen dat de werkdruk in de vleesindustrie niet hoger ligt dan in vergelijkbare sectoren, maar dat de hersteltijd van werknemers over het algemeen wel wat langer is.”

GRETIG AFTREK
De drie websites bieden bedrijven legio mogelijkheden om zich te verdiepen in de thema’s mes- en machineveiligheid. Zo kunnen zij onder meer powerpointpresentaties hierover downloaden, die zij volledig naar hun hand kunnen zetten.
,,Hiermee kunnen bedrijven tijdens werkoverleg bijvoorbeeld het onderwerp mesveiligheid uitdiepen voor hun medewerkers,” verduidelijkt Dijkhuizen. ,,Ook kunnen de gratis beschikbare campagnematerialen over mes- en machineveiligheid, zoals de broekzakboekjes en de posters, online worden besteld. Omdat in vleesverwerkende bedrijven en slachterijen veel buitenlandse werknemers werken, staan de tips in de broekzakboekjes vermeld in het Nederlands, Pools, Engels en Duits.
Bovendien is bewust veel gebruik gemaakt van foto’s om de boodschap over te brengen. De boekjes en posters vinden gretig aftrek bij bedrijven. De eerste oplage van 10.000 broekzakboekjes is uitverkocht, maar er zijn inmiddels volop exemplaren bijbesteld. De Arbocatalogus Vlees kent onder meer het hoofdstuk ‘Werken met een lintzaag’. Een bedrijf kan de in dit hoofdstuk genoemde veiligheidsspecificaties doorgeven aan de producent die hem de lintzaag verkoopt. Vaak staat logischerwijs de economische meerwaarde voorop bij de aanschaf van nieuwe machines en gereedschappen, maar het is belangrijk dat ook wordt gedacht aan de veiligheidsaspecten.”

DRAAGVLAK
Bij de huidige campagne rond mes- en machineveiligheid is volgens Dijkhuizen bewust gekozen voor een ‘top down-benadering’. ,,Leidinggevenden van bedrijven moeten het draagvlak onder medewerkers creëren voor meer bewustwording op veiligheidsgebied. Daarom zijn de websites specifiek op hen en ondernemingsraden gericht en worden productiemedewerkers aangesproken met de broekzakboekjes en de posters. Werknemers moeten elkaar in de toekomst onderling ook steeds meer aanspreken op onveilig handelen. Vaak realiseren zij zich onvoldoende dat collega’s de dupe kunnen worden als zij niet op een veilige manier werken.”

PRIMA REMINDER
De sinds enkele maanden door de PVE gratis verspreide broekzakboekjes en posters over mes- en machineveiligheid worden veelvuldig besteld door vleesverwerkende bedrijven en slachterijen. Het broekzakboekje ‘Wees slimmer dan de machine’ bevat tips in het Nederlands, Pools, Engels en Duits, zoals ‘Houd je aan de instructie’, ‘Gebruik de rode knop alleen in geval van nood’ en ‘Voorkom contact met bewegende en draaiende delen’. Tips als ‘Het mes is scherp en moet scherp blijven’, ‘Lopen met je mes doe je alleen met je mes in een beschermhoes of messenrek’ en ‘Houd voldoende vrije werkruimte’ staan in het boekje ‘Wees scherper dan je mes’.
Beide boekjes zijn o.a. verspreid onder de productiemedewerkers van vleeswarenproducent Van der Mey in Sassenheim. Campagneposters aan de bedrijfsmuren wijzen medewerkers op het belang van mes- en machineveiligheid. ,,De campagnematerialen vormen een prima reminder,” meent Vincent Kootker, PZ-functionaris van Van der Mey.
,,De aandacht voor mes- en machineveiligheid moet je namelijk nooit laten verslappen. We vinden het belangrijk dat onze buitenlandse productiemedewerkers in hun eigen taal worden aangesproken.”
Ook vleeswarenfabriek Persoon uit Lisse heeft de campagnematerialen besteld. ,,In onze nieuwsbrief hebben we onlangs in een artikel aandacht aan mesveiligheid besteed,” verduidelijkt Erica van Dam, hoofd Personeelszaken bij Persoon. ,,De broekzakboekjes over mes- en machineveiligheid zijn als bijlage meegestuurd.”
De posters en broekzakboekjes zijn bij de Cuijkse vestiging van 2 Sisters Storteboom een welkome aanvulling op de eigen communicatiemiddelen. ,,In onze instructie-dvd  besteden we, naast praktische zaken zoals werktijden en personeelsingangen, ook aandacht aan deze thema’s,” vertelt personeelsfunctionaris Jessica Westenbrink. ,,De broekzakboekjes en posters zijn lekker visueel. We verspreiden ze in de kantine. Middenkader en leidinggevend personeel zijn tijdens werkoverleggen gevraagd om medewerkers te wijzen op de beschikbare materialen.”