De echte palingsound

Er is de laatste tijd veel te doen over paling. De palingstand is te laag. De soort zou zelfs op uitsterven staan. Er is een lobby op gang gekomen om de visserij en de verkoop van paling te stoppen. Diverse retailers en foodservicebedrijven hebben daaraan gehoor gegeven. Over de meest bekende vis van Nederland is volgens betrokkenen nog steeds het minst bekend is van alle vissoorten. 

De palingstand in Nederland heeft de laatste decennia een afname laten zien. Over de oorzaak van die afname is nog maar weinig bekend. Vast staat dat de migratiemogelijkheden voor paling in de natuur ernstig beperkt zijn door de vele barrières in het water, zoals sluizen, dijken en gemalen. Jonge palingen (glasalen) kunnen het voedselrijke zoete water in ons land niet of nauwelijks vanuit zee bereiken, terwijl volwassen exemplaren geen weg terug naar zee kunnen vinden om vandaar uit hun voortplantingsgebied op de Atlantische Oceaan te bereiken.

SAMENWERKING
De mening van belangenstichting DUPAN, de palingsector, veel wetenschappers, maar ook een aantal NGO's, is dat paling op eigen kracht niet kan overleven in de Europese delta. Paling is een trekkende vis, van zout naar zoet water en weer terug. Maar onze kusten zijn gesloten en de binnenwateren zijn in verregaande mate ongeschikt als leefgebied. Paling heeft daarom hulp van buiten nodig.
Om de palingstand weer op peil te brengen, hebben de palingkwekers, -vissers en - verwerkers, die tezamen 80% van de Nederlandse palingsector vertegenwoordigen, besloten te gaan samenwerken. Daartoe richtten zij de Stichting Duurzame Palingsector Nederland (DUPAN) op. Zo moet een bijdrage worden geleverd aan het duurzaam in stand houden van de paling, waarbij ook een gezonde exploitatie van de paling mogelijk blijft.

INVLOED VISSERIJ
De invloed van de beroepsvisserij is volgens de stichting DUPAN veel kleiner dan wordt aangenomen door veel critici. Sinds 2008 is in Nederland de impact van de visserij op de palingstand aanzienlijk teruggebracht. In 2008 werd ruim 900 ton paling door beroepsvissers onttrokken. Anno 2011 is dit nog 200 ton.Hoewel de beroepsvisserij terugliep met 78%, bleef de glasaalintrek min of meer gelijk.
De samenhang tussen beroepsvisserij en de hoeveelheid intrek is onduidelijk. Andere sterftefactoren (teveel aan turbines, gemalen en barrières, overschot aan predatoren zoals aalscholvers, stroperij e.d.) zijn van een wetenschappelijk gezien onbekende, maar waarschijnlijk ongekend grote omvang. In 2011 onttrekt de sportvisserij 100 ton, ondanks terugzetverplichting c.q. meeneemverbod voor paling van Sportvisserij Nederland.

BARRIERES
De chemische verontreiniging van de Europese rivieren in de tweede helft van de vorige eeuw en de grootscheepse bouw van gemalen en waterkrachtcentrales in heel Europa heeft het leefgebied van paling in verregaande mate ongeschikt gemaakt. Veel paling vindt de dood in de waterbarrières, waarvan we er alleen in Nederland al 15.000 kennen.In het Nederlands Aalbeheerplan (2009) wordt aangegeven dat vóór het jaar 2015 ca. 1.800 gemalen passeerbaar gemaakt zouden worden voor aal. Dit aantal zal door geldgebrek bij lange na niet worden gehaald. De aanpassing van de 30 grootste knelpunten die vóór 2015 zouden worden opgelost, is uitgesteld tot 2027. Menselijke hulp blijft noodzakelijk zolang er geen vrije migratieroutes zijn. Positief is het besluit om de Haringvlietdam op een kier te zetten, waardoor de intrek van glasaal al in de nabije toekomst zal verbeteren.

INVESTEREN
Stichting DUPAN zet zich, in samenwerking met het ministerie van EL&I, in voor een duurzaam nationaal aalherstelplan waarmee het herstel van deze vissoort wordt gewaarborgd. DUPAN investeert de komende jaren in het uitzetten van glasaal en het duurzaam beheer van de aalstand in Nederland, zodat palingen in ons land probleemloos kunnen opgroeien. Recent onderzoek van het LEI bevestigt dat het uitzetten van paling een gunstige invloed heeft op het herstel van de palingstand.
Ook wil DUPAN diepgaand en onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek laten uitvoeren als basis voor een blijvend herstel van de palingstand in de Nederlandse wateren.De consument herkent paling van het Duurzaam Paling Fonds aan het logo op de verpakking. Deze paling is afkomstig uit bedrijven die zich houden aan de door DUPAN voorgeschreven duurzaamheidregels. Deze bedrijven dragen, via de verkoop van paling met dit logo, geld af aan het Duurzaam Paling Fonds. Het fonds wordt ingezet voor de aankoop van glasaal, verbetering van kweek- en vangstmethodes en een milieuverantwoorde en diervriendelijke verwerking van paling.

DUURZAAM
DUPAN vindt dat er meer inzet nodig is dan waartoe het huidige Aalherstelplan van de overheid verplicht. Maar tegelijkertijd moet onderzocht worden wat er aan de hand is met de palingstand in Nederland en wat de oorzaken zijn van de afname. Met een vangstverbod wordt het probleem volgens de stichting niet opgelost. DUPAN heeft in 2010 het voortouw genomen voor duurzaam beheer van de paling. Dat duurzame beheer bestaat uit het uitzetten van glasaal en deze vervolgens in de Nederlandse wateren te laten opgroeien tot gezonde en geslachtsrijpe paling. En tenslotte, wanneer de palingen volwassen zijn, ze een handje te helpen om de open zee te bereiken.
In mei 2011 werden 35.000 pootalen (opgegroeide glasalen) uitgezet, gevolgd door 400.000 pootalen in juni  en 200 schieralen (geslachtsrijpe palingen) in september (pilot).Er mag geen tijd meer verloren gaan en daarom is in het voorjaar van 2010 een begin gemaakt met het op grote schaal uitzetten van glasaal. Ook in de komende jaren gaat dat gebeuren. Daarnaast laten de vissers voldoende geslachtsrijpe aal in de Nederlandse wateren opgroeien om weer naar zee te kunnen uittrekken. Zo dragen de Nederlandse palingvissers ertoe bij dat het herstel van de palingstand wordt veiliggesteld.

DIERENWELZIJN EN IKB
Momenteel wordt nieuwe technologie ingevoerd voor een snelle en diervriendelijke methode voor het doden van de paling. De eerste machine is begin dit jaar officieel in werking gesteld bij Vishandel Klooster in Enkhuizen. Het betreft een open, niet gepatenteerde technologie, die in samenwerking met Imares en Livestock Research van de Wageningen Universiteit werd ontwikkeld met subsidie van het ministerie van EL&I.
DUPAN zet zich in voor een snelle verspreiding van de technologie binnen de sector, zodat op afzienbare tijd alle paling in Nederland met deze technologie wordt verwerkt.DUPAN is betrokken bij de Werkgroep IKB Paling, onder auspiciën van EL&I, in samenwerking met het Productschap Vis en de coöperatieve producentenorganisatie PO IJsselmeer, die gaat zorgdragen voor een integraal ketenbeheersysteem, waarin afspraken worden gemaakt over tracking & tracing, monitoring en duurzaamheidaspecten van paling in visserij, handel en kweek.


Feiten en cijfers over de intrek van glasaal

- Glasaal, 7cm grote babypaling is (vermoedelijk) geboren in de Sargassozee (Bermudadriehoek). Is op weg naar de Europese delta en wordt bij de kusten van Frankrijk en Engeland bevist. Glasaal wordt gebruikt als kweekaal en als uitzetaal (restocking)

 - De gemiddelde intrek van glasaal over heel Europa lijkt in 2011 iets lager te zijn dan de relatief goede intrek uit 2010. Vanaf 2004 is er in Nederland sprake van een min of meer stabiele intrek, met bijv. dit jaar uitschieters naar boven voor de Zeeuwse wateren

- De 'piek' in de periode 1960 – 1980 is in belangrijke mate veroorzaakt door de omvangrijke lozingen van meststoffen (fosfaten en nitraten) op de Europese binnenwateren na de Tweede Wereldoorlog. De aal groeide daardoor op in een voedselrijk milieu, waardoor zowel de groei als de aantallen sterk toenamen. De invoering van zuiveringsmaatregelen sinds de jaren 80 van de vorige eeuw heeft hier een rigoureus einde aan gemaakt. Critici tonen veelal de helft van de intrekgrafiek, vanaf 1950. Voorafgaande aan die periode was de intrek echter ook aanzienlijk lager

- De intrek van glasaal in Noord Afrika (Marokko) is vorig jaar met 300% toegenomen. In Frankrijk en Engeland is sprake van sterke stijgingen van de waarnemingen van glasaal voor de kusten.


Stichting Duurzame Palingsector Nederland
Als stichting behartigt de Stichting Duurzame Palingsector Nederland (DUPAN) de belangen van de Nederlandse palingsector door initiatieven, activiteiten en concrete maatregelen die bijdragen aan het herstel van een duurzaam beheer van de palingstand in Nederland. De stichting is gesprekspartner van de overheid, opdrachtgever van diverse wetenschappelijke onderzoeken en werkt op Europees niveau samen met de Sustainable Eel Group.De eerste maatregelen voor herstel van de paling zijn in Nederland pas eind 2008 genomen. Dat betrof het naar open zee brengen van enkele duizenden volwassen palingen door Future For Eel, een stichting die in 2010 is opgegaan in de Stichting DUPAN. Een aantal waterschappen is gestart met duurzaam sluisbeheer, gericht op visintrek en -uittrek.
DUPAN is daar groot voorstander van, maar betreurt het tempo waarin dit gebeurt. DUPAN bepleit voorts het voor de barrières wegvangen van vis door beroepsvissers en het uitzetten ervan in geschikt leefgebied. Een oplossing die veelal goedkoper is gebleken dan het aanpassen van de barrières.Tenslotte is DUPAN pleitbezorger van het Decentraal Aalbeheer waarvoor een pilot loopt in Friesland. Deze methode van aalstandbeheer is gebaseerd op quotering, zonder gesloten vangstperiode. Groot voordeel is dat in Friesland van september tot december - de belangrijkste uittrekperiode - schieraal gevangen mag worden om deze te kunnen uitzetten naar open zee. Een activiteit die in de rest van Nederland van overheidswege verboden is.