Slimme verpakking

Interpack 2011 illustreert het grote belang van verpakken en verpakkingen. Opnieuw zijn van 12 t/m 18 mei a.s. alle 19 hallen van Messe Düsseldorf bezet door circa 2700 exposanten uit een 60-tal landen. Intelligente verpakkingen zijn in opmars.

Minder materiaalgebruik en efficiënte handling zijn kenmerken van moderne verpakkingen, maar uitgerust met microchips of geïntegreerde tijd-temperatuurindicatoren zegt een verpakking ook nog eens iets over de kwaliteit van het verpakte product. Er zijn inmiddels zelfs actieve systemen, die de kwaliteit van het product gedurende de opslag nog verbeteren. Smart packaging is een actueel thema.

ONVU-ETIKET
Voor zijn ‘Güggeli’, de razendpopulaire haantjes, gaat de Zwitser geen zee te hoog. Worden ze niet diervriendelijk gehouden, regelmatig gecontroleerd en supervers aangeboden, dan komen de haantjes niet op tafel.
De Zwitserse pluimveevleesproducent Ernst Kneuss komt zijn kieskeurige landgenoten tegemoet met het zogenaamde OnVu-etiket. Dit etiket bevat een tijd-temperatuurindicator en wordt geplakt op de kartonnen omdoos, waarin zijn ovenklare Güggeli de weg naar de consument afleggen.
Een speciale pigmentkleur in het midden van een appelsymbool wordt bij het verpakken met UV-licht bestraald en kleurt blauw. Afhankelijk van tijd en temperatuur verbleekt de blauwe kleur. Als de binnenkant van de appel bleker is dan de referentiekleur van de rand, dan weet de consument dat hij het haantje niet meer moet eten.
,,Met dit etiket maken wij de versheid en de kwaliteit van onze producten voor de consument inzichtelijk en onderstrepen we onze kwaliteitsfilosofie,” vertelt eigenaar Daniel Kneuss. De Zwitserse kipproducent voerde het OnVu-etiket al in 2008 in en vindt momenteel op grotere schaal navolging. OnVu werd ontwikkeld door de inmiddels door BASF overgenomen Zwitserse kleurspecialist Ciba en het Duitse Bizerba.

ORGANISCHE ELEKTRONICA
Omdat steeds meer consumenten hechten aan gezonde en duurzame producte, rekenen de deskundigen op een sterke groei van de slimme verpakking. Het Amerikaanse marktonderzoekbureau MarketsandMarkets voorpelt de komende vijf jaar een jaarlijkse omzetgroei van 8,2% tot in 2015 een waarde van 24 miljard dollar. Naast etiketten spelen daarbij ook onder andere radiofrequentietechnieken (RFID) een rol.
In de verpakking geïntegreerde microchips verzamelen voortdurend informatie over bijvoorbeeld temperatuur en vochtigheidsgraad van een product en slaan alarm bij over- of onderschrijding van de ingestelde tolerantiewaarden. De processoren worden ook ingezet voor tracking & tracing.
De industrie ziet grote mogelijkheden. Zo werkt de Organic Electronics Association (OEA) aan de commercialisering van drukbare, organische elektronica. ,,Goedkope, dunne, flexibele elektronica, gebouwd op polyester substraten om gemakkelijk in verpakkingen opgenomen te kunnen worden, zijn binnen afzienbare tijd niet meer weg te denken,” voorspelt OEA-voorzitter Wolfgang Mildner. Met RFID kunnen grote hoeveelheden informatie over producten razendsnel opgeroepen of opgeladen worden. Dergelijke, ‘communicerende’ verpakkingen zijn op de aanstaande Interpack een belangrijk thema.

ANTIMICROBIELE FOLIE
Toekomstige verpakkingen zullen nog meer moeten presteren. In wisselwerking met het verpakte product elimineren ze schadelijke zuurstof en bacteriën ter verbetering van de houdbaarheid en de kwaliteit van de producten. In Japan worden zuurstofabsorberende sachets in verpakkingen al jaren gebruikt, maar de Europese en Amerikaanse consument heeft meer moeite met deze kussentjes, voorzien van de tekst ‘Niet eten’. Het Fraunhofer Institut fur Verfahrenstechnik und Verpackung (IVV) heeft daarom elegantere conserveringsoplossingen ontwikkeld.
,,Wij integreren zuurstofabsorpers in de polymeermatrix van het verpakkingsmateriaal,” verklaart Sven Sangerlaub, die zich bij het IVV bezig houdt met materiaalontwikkeling. ,,Ook hebben wij de industrie een antimicrobieel werkende folie te bieden. Deze geeft ter conservering sorbinezuur af aan het oppervlak van het verpakte voedingsmiddel.”

HOGE KOSTEN
De Hamburgse kunstofspecialist Albis Plastic heeft verpakkingsmateriaal met ingebouwde zuurstofabsorpers in zijn assortiment. Deze absorpers worden, afhankelijk van voedingsmiddel en verpakkingsvorm, door de gebruikte kunststof gemengd. De Oostenrijkse blikfabrikant Pirlo verstopt een silicagelkussen in een geperforeerde kunstofinzet in de deksel van zijn nieuwe  ‘DryCan’ voor koffie en thee om de vochtigheid te reguleren en klontering te voorkomen. Silicagel zijn vaste, vochtabsorberende kristallen van een silicaat, synthetisch gemaakt uit natriumsilicaat.
De slotvraag of het gebruik van chemicaliën bij actieve verpakkingen van voedingsmiddelen geen kwaad kan, beantwoordt Sangerlaub van het Fraunhofer verpakkingsinstituut met: ,,Met het oog op de voedselveiligheid worden uitsluitend onschadelijke en smaakneutrale stoffen gebruikt.”
Een groter probleem ziet hij in de kosten van dergelijke voorzieningen. ,,Daarvoor zal de verpakkingsindustrie zijn verpakkingslijnen moeten aanpassen en de nieuwe verpakkingen aan uitgebreide testen moeten onderwerpen. Dat bemoeilijkt de overgang van laboratorium naar serieproductie.”
Het lijkt ons de moeite waard om op de Interpack in elk geval bij het IVV even een kijkje te nemen.

Innoveren en besparen
De Interpack 2011, die van 12 t/m 18 mei a.s. in Messe Düsseldorf plaatsvindt, kent met Innovationparc Packaging 2011, Metal Packaging Plaza, Save Food en Smart Packaging enkele interessante themapresentaties. Bij het Innovationparc is het thema ‘Quality of Life’ verdeeld in een vijftal dimensies, te weten: gevoel, gezondheid, identiteit, eenvoud en esthetiek. In een bijzondere presentatie worden deze 5 thema’s vertaald in evenzoveel winkelconcepten. Voor de presentatie rondom het thema 'Save Food' (tussen hallen 10 en 16) vormt het door de FAO verrichte onderzoek naar de wereldwijde voedselverspilling de belangrijkste leidraad.