Animex: Verrassend Pools

Positief verrassend en verrassend positief. Zo kwalificeren we de indruk die een bezoek aan Polen en zijn grootste vleesverwerker Animex bij ons heeft achtergelaten. Met een achttal door het hele land verspreide productielocaties, voorzien van de meest moderne productiefaciliteiten, is Smithfield-dochter Animex de onbetwiste marktleider als producent van varkens- en pluimveevlees. Het in 2011 60 jaar bestaande Animex is bovendien Polen’s belangrijkste exporteur van vlees en vleesproducten naar meer dan 40 landen. Inclusief naar de Benelux via U-TRADE in het Westfriese Oosterblokker.

In 1951 opgericht als staatsbedrijf en aanvankelijk gericht op de handel in levende dieren viert Animex dit jaar zijn 60e verjaardag. De transformatie naar vlees kwam in de zeventiger jaren tot stand. Een besloten vennootschap werd Animex in 1982 en in 1994 kwamen Animex-aandelen op de markt. 5 jaar later verwierf Smithfield Foods een meerderheidsbelang in de onderneming en de op JBS en Tyson na grootste vleesproducent ter wereld is inmiddels volledig eigenaar.

IN STROOMVERSNELLING
Sinds de toetreding van Polen tot de Europese Unie in 2004 is een aantal ontwikkelingen aldaar in een stroomversnelling geraakt. In de afgelopen vijf jaar werd voor bijna 2 miljard euro geïnvesteerd in de Poolse vleesindustrie als gevolg waarvan het aantal productielocaties toenam van 21 in 2001 tot circa 900 heden ten dage.
Met een vleesproductie van 3,8 miljoen ton geslacht gewicht bezet Polen in Europa de vijfde plek. Het gaat daarbij om 2,1 miljoen ton varkens-, 0,42 miljoen ton rund-, circa 1 miljoen ton kippen- en 0,22 miljoen ton kalkoenvlees per jaar. En om het plaatje compleet te maken: de Poolse vleesindustrie biedt werkgelegenheid aan ongeveer 80.000 mensen en de 80 grootste bedrijven zijn goed voor 90% van de vleesproductie in Polen. Smithfield Foods, eigenaar van Animex, is al meer dan 10 jaar in Polen actief en ook Danish Crown heeft met de Sokolów Group een belangrijke poot in de Poolse vleesindustrie.

STERK AGRARISCH
Anno 2011 is Polen met 2 miljoen boeren en 1,3 miljoen van landbouw en veeteelt afhankelijke huishoudens nog altijd sterk agrarisch gericht. Polen telt momenteel meer dan 38 miljoen inwoners en bijna de helft van de Poolse bevolking leeft op het platteland.
Van de in totaal 450.000 varkenshouderijen produceren 350.000 op jaarbasis 20 miljoen slachtvarkens. En dat is net zoveel als in Denemarken 7000 varkenshouders bij elkaar brengen. Polen kent dus nog veel kleine primaire producenten, zodat kostenefficiënt produceren een voorstelbare uitdaging vormt. Animex, een groep van 8 vleesproductie- en 2 veevoederbedrijven, slacht 2 miljoen varkens op jaarbasis.
„De helft daarvan betrekken we op contractbasis van circa 600 varkenshouderijen, voor de andere 50 procent zijn we op circa 2000 bedrijven in de vrije markt aangewezen,” licht woordvoerder Andrzej Pawelczak van Animex toe. ,,Al deze varkensproducenten worden streng gecontroleerd. Ongeveer de helft van het in onze voederbedrijven te Grodków en Zamość geproduceerde voer gaat naar de eigen contractmesters, die overigens geen verplichte afname hebben. Om de verticale integratie te bevorderen, werken we wel nauw samen met zusteronderneming AgriPlus, die zich onder meer met de zeugenhouderij en de biggenproductie bezighoudt.“

STERKE MERKEN
Animex produceert varkensvlees, rundvlees, pluimveevlees en vleesproducten op een achttal productielocaties, verspreid over heel Polen. Varkensvlees wordt verwerkt in Szczecin (Agryf), Elk (Mazury) en Starachowice (Constar), rundvlees in Morliny (Morliny) en pluimveevlees in Suwałki, Dȩbica, Opole en Iława (Ekodrob - kalkoenen).
Animex behaalde in 2010 een omzet van 750 miljoen euro, telt 7700 medewerkers en heeft met Krakus, Morliny, Berlinki en Morlinki de vier sterkste vleesmerken van Polen in handen. Onder de merknamen Krakus en Morliny worden meerdere producten op de markt gebracht; Berlinki is het merk voor hotdogs en Morlinki voor kidsproducten.
,,Merken hebben wij pas sinds 2000 en vooral dankzij de investeringen in marketing,” vertelt Andrzej Pawelczak. „Voordien was merkencreatie in Polen onnodig. De mensen waren al blij dat ze iets te eten hadden.”
Naast voornoemde (inter)nationale merken, kent Animex local brands, veelal de namen van de productielocaties die in de betreffende regio bekendheid genieten. Het retailaandeel in de distributie van Animex in Polen is de afgelopen jaren gestegen tot een huidige 50 procent en groeit verder door. Hypermarkten als Carrefour, Tesco, Auchan en Real (Metro) spelen een belangrijke rol naast discounters als Lidl, Biedronka (JMD) en Netto.

MEER EXPORT
Het productengamma van Animex omvat, naast vers vlees, een keur aan vleeswaren en vleesproducten in tal van vormen, gewichten en verpakkingen. In grote lijnen betreft dit hotdogs, gedroogde en gerookte worsten, gerookte en gegaarde worsten zoals de traditioneel Poolse Krakauer, gekookte hammen, gerookte vleeswaren, vleesconserven en convenienceproducten. Veel stuksartikelen, met een sterke groei van geslicede vleeswaren en, aldus de Animex-woordvoerder, zelfs een toename van producten in blik dankzij de hoge vleeskwaliteit.
„In ons kwaliteitsbeleid, dat de complete productie van slachten tot en met gereed product omvat, wordt de microbiologische veiligheid gegarandeerd door HACCP-systemen in elk afzonderlijk bedrijf,” vertelt Andrzej Pawelczak tot besluit. ,,Daarnaast beschikken wij wat voedselveiligheid en kwaliteit betreft over erkenningen als ISO, EFSIS, IFS, BRC en USDA, want naast Europa, Rusland, Japan en Korea zijn de Verenigde Staten voor ons een belangrijke exportmarkt. Met name voor onze Krakus ham. Onze doelstelling is om voor de hele Animexgroep een exportaandeel van 30 procent te realiseren. We bedienen momenteel afnemers in ruim 40 verschillend landen, maar we hebben exportvergunningen voor meer dan 70 landen wereldwijd.”

Roerige geschiedenis
Gaan we verder terug in de tijd dan past de kwalificatie ‘dramatisch’, maar ook de recente geschiedenis van Polen mag op z’n zachtst gezegd ‘roerig’ worden genoemd. Het communistische regime kon zich tot begin van de jaren negentig in de vorige eeuw handhaven, waarna de democratie zich ontwikkelde onder impulsen van de vakbond Solidarność. De invloed van de daaropvolgende veranderingen, waaronder de toetreding tot de EU in 2004, is vooral in de grote steden van Polen duidelijk zichtbaar, maar heeft tevens geleid tot een volledige ommekeer in de wijze waarop ondernemingen als Animex worden geleid.
,,De socialistische managementstijl werd onder meer gekenmerkt door trachten te overleven en korte-termijndoelstellingen,” verklaart Animex-woordvoerder Andrzej Pawelczak. ,,Er was nauwelijks oog voor de klant, want die kocht toch wel. Iedereen moest werk hebben en kosten moesten nu eenmaal worden gemaakt onder het motto ‘het geld komt en het geld gaat’.”
De huidige bedrijfsvoering bij Animex karakteriseert Andrzej als omzetgedreven met een sterke focus op markt en klant en gebaseerd op objectieve klantentevredenheidonderzoeken. Met gecentraliseerde verkoop, logistiek en financiële zaken; samenwerking en kennisuitwisseling tussen de bedrijven onderling, kostenbeheersing, een evenwichtige productmix en goed opgeleide medewerkers.

Smithfield Foods
Het Amerikaanse Smithfield Foods is de grootste varkensvleesproducent ter wereld, maar na JBS en Tyson en vóór Cargill, VION, Marfrig en Danish Crown bezet Smithfield zelfs de derde plek in de rangorde van ’s werelds grootste vleesverwerkers. De omzet bedroeg in 2010 ruim 7,7 miljard euro en de onderneming biedt werk aan meer dan 52.000 personen. Naast bedrijven en belangen in de VS, zoals de Smithfield Packing Company, John Morrell & Co. en Farmland Foods, heeft Smithfield Europese bedrijven in onder andere Polen (Animex), Roemenië en Groot-Brittannië. Smithfield’s belang in de Campofrío Food Group bedraagt, nadat een volledige overname eerder dit jaar geen doorgang vond, nog altijd 37 procent.

U-TRADE
U-TRADE in Oosterblokker is de onderneming van Patrick Beems, gespecialiseerd in de import en verkoop van Poolse voedingsmiddelen aan supermarkten, horeca- en foodservicebedrijven in de Benelux. Via de Maspex Wadowice Group, één van de grootste levensmiddelenproducenten van Europa, importeert U-TRADE bijvoorbeeld de sappen van Tymbark, de cacaovariaties van La Festa en de gezonde kinderdrankjes van Kubus.
Daarnaast heeft U-TRADE vers vlees, vleeswaren en vleesproducten van Animex in zijn assortiment, waarvoor Patrick specifieke deskundigheid heeft aangetrokken in de persoon van Jeroen Buis, voorheen mede-directeur van het onlangs overgenomen Deen-Hobu te Almere.