Dutch Spices: Allergeenvrij voor Allemaal

Onder de naam Dutch Spices zal het nieuwe zusterbedrijf van Epos allergeenvrije kruiden, specerijen, droge blends en totaaloplossingen ontwikkelen en vermarkten. Een unicum in Nederland en ver daarbuiten, waarvoor Epos, in nauwe samenwerking met gekende partners en het Duitse moederbedrijf van de Bieze Food Groep waartoe Epos behoort, alles uit de kast heeft gehaald.

„Dutch Spices is het resultaat van ons enkele jaren geleden ingezette beleid, waarbij we de door middel van gedegen onderzoeken vergaarde gegevens over toekomstige eetgewoonten hebben gekoppeld aan onze maatschappelijke verantwoordelijkheid voor de productie van gegarandeerd veilige en gezonde voeding,” vertelt directeur Frank Patz van Epos en Dutch Spices.
De nieuwe, allergeenvrije fabriek komt dus niet uit de lucht vallen. In de afgelopen jaren speelde Epos zich al in de kijker met haar focus op zoutverlaging, gezonde vetten, E-nummerreductie en het uitbannen van MSG en AZO-kleurstoffen in haar producten.
Frank Patz: „Met Dutch Spices zetten we inderdaad een kroon op ons werk, maar de nieuwe allergeenvrije fabriek is beslist niet de finale. De ontwikkelingen in de markt en bij onze klanten gaan altijd maar door en vormen een blijvende inspiratiebron en stimulans voor innovatie.”

EUROPESE WETGEVING
In Europese wetgeving is de etikettering verplicht gesteld van 14 stoffen die allergische reacties kunnen veroorzaken. Voor mensen met een voedselovergevoeligheid is dit een hele verbetering, maar voor Dutch Spices was dat niet genoeg. Dutch Spices beperkt de risico’s en vergroot de mogelijkheden.
„Er zijn weinig bedrijven die een aparte fabriek voor allergeenvrije producten hebben,” vertelt Marjan van Ravenhorst. Namens Allergenen Consultancy, de specialist in voedselallergie voor industrie, retail en foodservice in Europa, begeleidde zij Dutch Spices bij de realisatie van de nieuwe fabriek. „Vaak worden de producten die bijvoorbeeld glutenvrij moeten zijn op maandagochtend, na de weekendschoonmaak, geproduceerd. Het blijft echter mogelijk dat fouten worden gemaakt. Een aparte fabriek geeft meer zekerheid. Zeker in deze branche is een allergeenvrije fabriek als Dutch Spices uniek.”

VOEDSELOVERGEVOELIGHEID
Voedselovergevoeligheid is de overkoepelende term voor voedselallergie en –intolerantie. Bij een voedselallergie maakt het afweersysteem specifieke antistoffen aan tegen eiwitten, die in de voeding voorkomen. In principe kunnen alle eiwitten in voeding allergische reacties oproepen. De stof die deze reactie veroorzaakt wordt allergeen genoemd. Omdat het afweersysteem specifiek reageert, is de hoeveelheid allergeen die een reactie kan veroorzaken erg laag.
De gevonden drempelwaarden, waarbij het allergeen geen reacties meer oproept, zijn sterk persoonsgebonden. Toch zijn er initiatieven genomen om algemene drempelwaarden vast te stellen, waarbij allergische reacties bij allergische patiënten onwaarschijnlijk zijn. Deze drempelwaarden liggen tussen 1 en 20 ppm., maar etikettering daarvan is tot nog toe wettelijk uitsluitend verplicht voor sulfiet.
Allergische reacties komen op bepaalde stoffen vaker voor dan op andere stoffen. De LeDa-lijst bevat 24 stoffen die voedselallergie of –intolerantie kunnen veroorzaken. Deze allergenendatabank, voorheen ALBA-lijst genoemd, is onderdeel van de LevensmiddelenDatabank van het Voedingscentrum. Naast de 14 stoffen van de Europese etiketteringsrichtlijn – glutenbevattende granen, schaaldieren, ei, vis, pinda, soja, koemelk, schaalvruchten, selderij, mosterd, sesam, sulfiet, lupine en weekdieren – bevat de LeDa-lijst ook een 10-tal andere stoffen dat allergische reacties kan uitlokken.

VERVELENDE INTOLERANTIE
„Ongeveer 1 tot 7 procent van de mensen in Europa, onder wie vooral kinderen, heeft al in meer of mindere mate last van voedselallergie,” weet Frank Patz, directeur van Dutch Spices. „De ernstigste reactie die kan optreden, is een levensbedreigende anafylactische shock, maar ook coeliakie, een heel vervelende intolerantie voor gluten, kan alleen maar worden voorkomen door strikte onthouding.” Kleine kinderen kunnen over sommige allergieën ‘heengroeien’, maar volwassenen komen vaak niet van hun voedselallergie af.
Het weglaten van stoffen waarop iemand reageert, is een lastige klus, die veel kennis vereist over de samenstelling en de etikettering van voedingsmiddelen. Frank Patz: „Kruisbesmetting, drempelwaarden en tracking & tracing zijn in dit verband sleutelbegrippen. Deze vormen de basis van onze nieuwe, allergeenvrije fabriek en de garanties die wij willen en kunnen geven in het kader van onze maatschappelijke taak: ‘Allergen free food for everyone’.”
Naast eerdergenoemde wettelijke allergenen garandeert Dutch Spices dus ook de afwezigheid van de andere allergenen op de LeDa-lijst, te weten lactose, cacao, glutamaat, kippenvlees, koriander, maïs, peulvruchten, rundvlees, varkensvlees en wortel. „Voor de meeste van deze producten hebben we alternatieven, waarmee we op basis van onze expertise nieuwe oplossingen hebben ontwikkeld en blijven ontwikkelen, die op alle belevings- en veiligheidsaspecten zijn afgestemd,” zegt Frank. „Op deze wijze beperken we de risico’s, maar verruimen we de keuzemogelijkheden. Niet alleen voor het toenemend aantal mensen met voedselallergie, maar ook voor de andere gezinsleden die hetzelfde, smakelijke product kunnen eten.”

HIGH-CARE
Met tracking & tracing en het garanderen van herkomstbepalingen middels protocollen, verklaringen en controles heeft praktisch elk bedrijf in de voedingsmiddelensector inmiddels de nodige kennis en ervaring opgedaan. Dat geldt uiteraard en vooral ook voor Dutch Spices, dat in zijn voor onbevoegden hermetisch afgesloten productielocatie in Nijkerk ook een eigen laboratorium herbergt om snel proeven en controles te kunnen uitvoeren. Kruisbesmetting is in de voedselproductie evenmin een onbekend fenomeen, dat als het om allergenen gaat echter een nieuwe dimensie krijgt.
„De nieuwe, high-care productielocatie van Dutch Spices is er wat betreft lay-out, inrichting, machinepark, werkprocedures, reiniging en bezetting volledig op gericht om kruisbesmetting bij de productie te voorkomen,” aldus Frank Patz. „De medewerkers, die met persoonsgebonden pasjes uitsluitend toegang hebben tot de afdelingen waar ze hun werkzaamheden verrichten, zijn bijvoorbeeld speciaal geschoold en getraind. Dat geldt zelfs voor de medewerkers van het schoonmaakbedrijf.”

DREMPELWAARDEN
Voor de risico-inschatting van kruisbesmetting met (sporen van) allergenen alsmede voor de toetsing van analyseresultaten kunnen drempelwaarden een nuttige rol vervullen. De minimale hoeveelheid eiwit waarbij allergische reacties optreden, geeft immers inzicht in de kans dat een reactie optreedt.
Met een drempelwaardesysteem kan worden voorkomen dat etikettering doorschiet. Frank Patz: „Met name de risico’s van kruisbesmetting zijn, ondanks dat wij door een aparte fabriek te bouwen inclusief alle voorzorgsmaatregelen op het vlak van preventie en good manufacturing practices al het mogelijke hebben gedaan, soms moeilijk in te schatten met onnodige, waarschuwende etikettering als gevolg. Ook wijst de praktijk uit dat het verkeerd toepassen van drempelwaarden tot veel foute conclusies leidt. Vandaar dat wij bij Dutch Spices niet alleen beschikken over mensen met kennis van zaken, maar ons op vrijwillige maar absoluut niet vrijblijvende basis bovendien conformeren aan de meest strenge eisen die er op dit gebied in de wereld zijn, die van VITAL.”
Het Voluntary Incidental Trace Allergen Labelling (VITAL)- systeem is afkomstig uit Australië en Nieuw-Zeeland en ontwikkeld om fabrikanten te ondersteunen bij de vraag of ze allergenen via kruiscontaminatie moeten etiketteren. VITAL biedt een systematische, risicogebaseerde aanpak die ondersteunt in het nemen van een beslissing over bovenstaand vraagstuk. VITAL bestaat uit de VITAL GRID, een tabel waarin hoeveelheden allergenen gekoppeld zijn aan actielevels. Verder zijn er verschillende andere documenten opgesteld, zoals een vragenlijst voor leveranciers, een eiwittabel en een beslisboom.

INTERACTIE
Dutch Spices is een zusterbedrijf van Epos. „De klanten van Epos profiteren natuurlijk als eerste van de nieuwe mogelijkheden, maar het besluit om van Dutch Spices een apart bedrijf te maken, inclusief eigen verkooporganisatie, hebben we heel bewust genomen,” verklaart Frank Patz, die beide bedrijven onder zijn hoede heeft. „Natuurlijk vindt er interactie plaats, maar Epos is een servicegericht bedrijf, dat zich niet alleen met zijn producten, maar op veel meer fronten onderscheidt van andere aanbieders. Het onderscheidend vermogen van Dutch Spices zit hoofdzakelijk in het product zelf. Bovendien, en dat zien we nu al gebeuren, ontstaan er rechtstreekse samenwerkingsverbanden tussen ons nieuwe bedrijf en andere ondernemingen. Dat is gemakkelijk en efficiënt.”
Dutch Spices is, zeker voor Nederlandse begrippen, een uniek bedrijf. „Natuurlijk liggen commerciële motieven aan deze forse investering ten grondslag,” besluit Frank, „maar met ‘Allergeenvrij voor Allemaal’ willen wij ook invulling geven aan onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. Er zijn immers steeds meer mensen die aan een of andere vorm van voedselallergie lijden.”

Marjan van Ravenhorst, Allergenen Consultancy:
„Een allergeenvrije fabriek is niet geheel uniek in de wereld. Vooral grotere bedrijven kunnen gemakkelijker hun productassortiment verdelen over verschillende locaties of afdelingen. Voor kleinere bedrijven is dit vaak niet haalbaar.
Zover mij bekend is dit voor gemengde(!) kruiden en specerijen wel uniek. Vooral het verschil tussen een 'maandagochtendproductie' op schone machines en een geheel gescheiden productieruimte en compleet gerestyled magazijn maakt het project bij Dutch Spices bijzonder. Ook de uitgebreide definitie van allergenen - niet alleen de wettelijke 14, maar ook de aanvullende allergenen uit de LeDa-lijst - maakt de keuzevrijheid voor consumenten veel groter.
Kruiden en specerijen zijn vaak een bron van verborgen allergenen, omdat afzonderlijke kruiden en specerijen, mits minder dan 2% gebruikt, niet op het etiket uitgesplitst hoeven te worden. Dit maakt dat veel allergische consumenten deze producten laten liggen en vaak minder smaakvol eten zonder kruiden kiezen. Uit eigen ervaring weet ik: saai = veilig. En dat is natuurlijk jammer.”

Naast de 14 stoffen van de Europese etiketteringsrichtlijn bevat de LeDa-lijst nog 10 andere stoffen die voedselallergie of overgevoeligheidsreacties kunnen uitlokken. Dutch Spices garandeert de afwezigheid van alle 24 allergenen op deze uitgebreidere allergenenlijst. Het gaat daarbij om:

- glutenbevattende granen
- schaaldieren
- ei
- vis
- pinda’s
- soja
- melk (inclusief lactose)
- noten
- selderij
- mosterd
- sesam
- sulfiet
- lupine
- weekdieren
- lactose
- cacao
- MSG
- kippenvlees
- koriander
- maïs
- peulvruchten
- rundvlees
- varkensvlees en
- wortel.