Biologisch nog geen prioriteit bij grote A-merken

Bij de meeste grote Nederlandse A-merken is het aanbod en de ambitie op biologische voedselproducten opmerkelijk laag, toont nieuw onderzoek van Questionmark in samenwerking met RVO. Maar om een substantiële bijdrage te leveren aan de landbouwcrisis, zullen naast supermarkten, ook A-merken het aanbod in biologische producten moeten vergroten. Minister Van Essen rekent met zijn stikstofaanpak ook op deze invloedrijke partijen.

Biologisch speelt bij de meeste A-merken echter nauwelijks een rol in hun strategie, in tegenstelling tot de ambities bij de grote Nederlandse supermarkten. Positieve uitzonderingen in het onderzoek zijn Nederlandse A-merk fabrikanten, zoals Arla en HAK.
 
Opmerkelijk biologisch gat
Van de 70 grootste A-merken heeft 86% geen biologisch product in de Nederlandse supermarkten liggen. Dit staat in schril contrast met de maatschappelijke opgave: de Europese Unie streeft naar 25% biologisch landbouwareaal in 2030. Nederland heeft dit vertaald naar een doel van 15%, waar het huidige areaal nog maar 4,8% biologisch uitmaakt. Supermarkten zetten wel stappen in biologisch: zij spreken groeiambities uit en rapporteren over hun vooruitgang. De meeste A-merken doen dit nog niet en laten zo een cruciale kans en verantwoordelijkheid liggen om met hun sterke merkposities de vraag naar biologisch aan te jagen.
 
Sleutelrol voor A-merken in de transitie naar biologisch
Veel A-merken geven in dit onderzoek aan zich te richten op meer laagdrempelige duurzaamheidsprogramma’s. Met de stikstofaanpak van Minister van Essen moeten veel boeren extensiveren. Biologisch biedt hen een goed verdienmodel, mits de vraag meegroeit. Daarvoor kijkt de minister naar bepalende marktpartijen, eerst via vrijwillige ketenafspraken en als dat niet lukt volgen er wettelijke maatregelen. Charlotte Linnebank, directeur van Questionmark: “Als biologisch in Nederland en Europa door zowel overheden als supermarkten wordt gezien als één van de belangrijke oplossingen voor klimaat-, stikstof-, water- en bodemproblematiek, dan staat het buiten kijf dat grote A-merken hierin ook verantwoordelijkheid hebben”.
 
Kansen volgens A-merken
Kansen voor opschaling van het biologisch productaanbod liggen volgens sommige A-merken bij een intensievere ketensamenwerking om kosten te drukken en schaalgrootte te realiseren. A-merken en supermarkten moeten met elkaar in gesprek over verdere ontwikkeling van de biologische markt, zoals FrieslandCampina aangeeft dit met zijn supermarktklanten te doen. Ook HAK geeft aan dat gezamenlijke inzet binnen zijn branche noodzakelijk is voor substantiële groei. Daarbij kan de overheid marktpartijen samenbrengen om deze gezamenlijke afspraak te maken en zo supermarkten en grote A-merken aansporen bij te dragen aan de realisatie van de landelijke groeidoelstelling voor het biologisch landbouwareaal.
 
Voorlopige voorlopers en achterblijvers
 Arla en HAK zijn op dit moment de enige grote merken met een breed biologisch aanbod in de supermarkt. Enkele A-merken nemen het voortouw in openheid: Hak, Chiquita, Zespri en Pink Lady rapporteren over het biologische aandeel binnen hun totale aanbod. Een concrete groeiambitie voor biologisch ontbreekt bij alle merken. Volgens Linnebank zijn doelstellingen cruciaal: “De afgelopen jaren hebben supermarkten bewezen dat doelen stellen werkt. Biologisch groeit harder dan de totale markt, en het aandeel biologisch in de supermarkten in het eerste deel van 2026 steeg naar 4,1% van de totale voedselbestedingen. Als A-merken hun merkkracht inzetten voor biologische doelen versnellen zij deze groei. Samen met supermarkten bieden zij dan boeren het perspectief dat zij nodig hebben om over te stappen naar biologische landbouw.”